Sistem Odası Soğutma Kapasitesi Nasıl Hesaplanır?

Soğutma, sistem odasında en çok gözden kaçan ve en hızlı ceza kesen kalemdir. Sunucu birkaç derece yüksek sıcaklıkta hemen durmaz; sessizce ısınır, fanları sürekli tam devirde çalışır, disk ömrü kısalır ve arıza yaz aylarına yığılır. Odanın kaç derece olduğunu ölçmeyen bir işletme bunu genelde bir arıza sonrası fark eder.

Temel kural: elektrik neredeyse tamamen ısıya döner

Bir sistem odasındaki cihazlar çektikleri elektriğin neredeyse tamamını ısıya çevirir. Yani odanın ısı yükünü bulmak için cihazların gerçek elektrik çekişini bilmek yeterlidir. Dönüşüm şudur:

1 kW elektrik yükü ≈ saatte 3.412 BTU ısı.

Bu tek satır, soğutma hesabının belkemiğidir. Geri kalanı üstüne eklenen küçük kalemlerdir.

Hesap adım adım

• BT yükü. Kabinetteki cihazların gerçek çekişi ölçülür. Etiket değeri değil, ölçüm.
• Güç dönüşüm kayıpları. Kesintisiz güç kaynağı ve dağıtım tarafında bir miktar ısı açığa çıkar.
• Aydınlatma ve insan. Küçük ama vardır; odada çalışılan sürede artar.
• Zarf kazancı. Güneş gören duvar, pencere, sıcak komşu hacim. Yalıtımsız bir dış duvar yazın hesabı belirgin biçimde büyütür.
• Büyüme payı. Üç yıl içinde eklenecek cihazlar bugünden hesaba girer; klimayı sonradan büyütmek kolay değildir.

Örnek: Ölçülen BT yükü 3 kW olan bir oda düşünelim. Kayıplar, aydınlatma ve zarf kazancıyla toplam ısı yükü yaklaşık 3,5 kW'a çıkar. Bu da saatte yaklaşık 11.900 BTU demektir. Tek bir 12.000 BTU'luk cihaz kâğıt üzerinde yeter görünür; ama sınırda çalışır, sıcak günlerde açığı kapatamaz ve arızalandığında oda korumasız kalır.

Yedeklilik: iki küçük, bir büyükten iyidir

Doğru kurgu, toplam ihtiyacı iki cihaza bölmek ve ikisini dönüşümlü çalıştırmaktır. Kazancı üç yönlüdür: biri arızalandığında oda soğumaya devam eder, cihazlar sırayla çalıştığı için ömürleri uzar, bakım için birini durdurmak üretimi riske atmaz.

Dönüşümü elle yapmak zorunda değilsiniz; çoğu cihazda haftalık sıra değiştiren bir kontrol düzeni kurulabilir.

Ev tipi klima nerede yetersiz kalır

• Sürekli çalışma. Konfor tipi cihazlar günün belli saatlerinde çalışmak üzere tasarlanır; sistem odası yılın her günü yirmi dört saat soğutma ister.
• Kış çalışması. Dış hava sıcaklığı düştüğünde birçok konfor cihazı soğutma yapamaz. Oysa sistem odasının kışın da soğutulması gerekir, çünkü ısı içeriden gelir.
• Nem kontrolü. Konfor cihazları nemi düşürür; aşırı kuru ortam statik elektrik demektir.
• Arıza davranışı. Elektrik gidip geldiğinde kendiliğinden çalışmaya dönmeyen bir cihaz, hafta sonu odayı ısıtır.

Küçük odalarda konfor tipi cihaz kullanmak bazen tek gerçekçi seçenektir. O zaman en az iki şey sağlanmalıdır: düşük dış sıcaklıkta çalışma özelliği ve elektrik geri geldiğinde otomatik yeniden başlama.

Hedef sıcaklık ve nem

Yaygın kabul gören çalışma aralığı 18-27 °C'dir; nem ise yoğuşma ve statik arasındaki orta bantta tutulur. Odayı gereğinden fazla soğutmak enerji israfıdır; 16 derecede tutulan bir oda, cihazlara 22 dereceden daha fazla bir şey kazandırmaz.

Önemli olan mutlak değer değil, kabinet girişindeki sıcaklıktır. Oda ortalaması 22 derece olabilirken kabinetin üst rafında 35 derece ölçülebilir; bu da hava akışı sorunudur, kapasite sorunu değil.

Kapasite yetiyor ama oda sıcaksa

Bu durumda sorun klimanın gücünde değil hava dağılımındadır. Sık görülen sebepler: kabinette boş U'ların kör panelle kapatılmaması, kablo geçişlerinin açık bırakılması, klimanın üfleme yönünün kabineti değil duvarı görmesi, kabinet arkasında yeterli boşluk olmaması. Bunları ayrı bir yazıda ayrıntılı anlattık.

İzleme olmadan hesap yarım kalır

Sıcaklık ölçülmüyorsa, klimanın gece durduğunu pazartesi sabahı öğrenirsiniz. Odaya en az bir sıcaklık sensörü konur, eşik aşıldığında uyarı üretilir ve bu uyarının kime gideceği yazılı olarak belirlenir. Klimanın arıza kontağı varsa aynı sisteme bağlanır.

Sık yapılan dört hata

• Cihaz sayısına bakıp kapasiteyi tahmin etmek; hesap yükle yapılır.
• Tek klima ile kurmak ve yedeklilik düşünmemek.
• Büyüme payını unutmak; iki yıl sonra eklenen tek sunucu sınırı aşar.
• Filtre ve iç ünite bakımını takvime bağlamamak; kirli filtre kapasiteyi sessizce düşürür.

Bu odanın diğer parçaları

Hava akışı düzeni, kablolama ve soğutmada sık yapılan hatalar ve kurulum sürecinin altı etabı.

Yamanlar Bilişim nasıl çalışır

Projelerimizde soğutma kapasitesi, ölçülmüş yük üzerinden hesaplanır ve büyüme payıyla birlikte yazılı olarak verilir. Devreye almada yük altında sıcaklık ölçümü yapılır; odanın ilk gün değerleri teslim dosyasına girer. Örnek işler vakalar sayfasında.

Sık sorulan sorular