PLC Kartı Değişti, Program Nerede?

Bir makinenin kumanda kartı arızalandığında ilk düşünülen şey yedek parçadır. Yetkili servis gelir, kartı değiştirir ve işin bittiğini sanırsınız. Oysa yeni kart fabrikadan boş çıkar: içinde sizin makinenizin programı yoktur. O program yüklenene kadar makine sadece elektrik tüketir.

Bu noktada sorulan soru her zaman aynıdır: program kimde?

Program genelde nerede olur

• Makineyi kuran firmada. En yaygın durum. Firma hâlâ faaliyetteyse mesele birkaç e-postayla çözülür.
• Projeyi yapan entegratörde. Şirket kapanmış, adres değiştirmiş ya da ilgili mühendis ayrılmış olabilir.
• Eski bir dizüstü bilgisayarda. Deponun bir rafında duran, açılıp açılmayacağı belli olmayan bir bilgisayar.
• Hiçbir yerde. Sahada en sık karşılaştığımız cevap bu: "Bizde bir kopya olması lazım" deniyor, aranıyor, bulunamıyor.

Programın kaynağı bulunamazsa geriye iki yol kalır: makineyi kuran firmadan yeniden alınması ya da programın baştan yazılması. İkincisi günler, bazen haftalar sürer ve makinenin davranışı eskisiyle birebir aynı olmayabilir.

"Karttan geri okunur" her zaman doğru değil

Bazı sistemlerde çalışan karttan program geri okunabilir. Ama bu, elinizde kaynak dosya olduğu anlamına gelmez:

• Geri okunan kodda genellikle açıklamalar ve etiket isimleri bulunmaz; sonraki bakımda okunması zor bir kod kalır.
• Üretici tarafından korumaya alınmış bloklar hiç okunamaz.
• Kart tamamen arızalandıysa okunacak bir şey zaten kalmamıştır.

Bu yüzden "nasılsa karttan alırız" yaklaşımı bir yedekleme planı değildir. Ayrıca çalışan bir makineden hafıza kartı çıkarmak üretimi durdurur; bu işlem planlı duruş dışında yapılmaz.

Arşivde ne bulunmalı

Kayıt	Neden gerekli
Kumanda programının kaynak proje dosyası	Yeni karta yüklenecek asıl içerik
Operatör paneli (HMI) projesi	Ekranlar, butonlar ve uyarı metinleri ayrı bir dosyadır
Reçete ve parametre listeleri	Programla birlikte gelmez, çoğu zaman ayrı tutulur
Hangi yazılım ve hangi sürümle açıldığı	Yanlış sürüm dosyayı açamaz ya da bozarak açar
Yedeğin tarihi ve kimin aldığı	İki dosya arasından hangisinin son hâli olduğunu ayırt etmek için
Son değişikliğin kısa notu	Bir yıl sonra "bu sürümde ne değişmişti" sorusunun cevabı

Nerede saklanmalı

Dosyanın makinenin başındaki bilgisayarda durması yeterli değildir; o bilgisayar da aynı olayda bozulabilir. Arşiv şirketin normal yedekleme sistemine girmeli, bir kopyası da çevrimdışı durmalıdır.

Erişim sınırlı olmalı. Bu dosya hem ticari değeri olan bir içeriktir hem de yanlış ellerde makinenin davranışını değiştirebilir. Klasörün kimlerde açık olduğu bilinmelidir.

Kim arşivler, kim yükler

Bu ayrım önemli: dosyanın arşivlenmesi bir bilgi işlem işidir, karta yüklenmesi ise otomasyon işidir. Biz arşivi kurar ve dosyayı güvenli biçimde saklarız; kart değişiminde dosyayı yetkili servise ya da makine üreticisine teslim ederiz. Programı biz yüklemeyiz, programa müdahale etmeyiz.

Bu sınır sizi de korur: bir makinenin davranışından sorumlu olan taraf, onu yazan taraftır.

Yeni makine alırken sözleşmeye yazın

En kolay çözüm, sorunu en başta önlemektir. Yeni makine ya da yeni bir otomasyon projesi satın alırken şu maddeyi sözleşmeye koyun: devreye alma tamamlandığında kumanda ve panel projelerinin kaynak dosyaları, açıldığı yazılım sürümü bilgisiyle birlikte teslim edilir. Teslim alınan dosya, kabul evrakının bir parçası olur.

Mevcut makineler içinse kurulum yapan firmayla bugün iletişime geçmek yeterlidir. Firma hâlâ ayaktayken dosyayı istemek, yıllar sonra aramaktan çok daha kolaydır.

Yamanlar Bilişim nasıl destek sağlar

Yaptığımız iş, makine başına hangi dosyaların bulunduğunu çıkarmak, eksikleri kurulum yapan firmadan istemek için liste hazırlamak, dosyaları sürüm ve tarih bilgisiyle arşivlemek ve bu arşivi şirketin yedekleme düzenine bağlamaktır. Kart değişiminde dosya hazır biçimde yetkili servise verilir. Üretim tesislerinde yaptığımız diğer işler üretim ve atölye çözümleri sayfasında; yedekleme tarafının genel düzeni ise yedekleme ve felaket kurtarma hizmetimizde.

Sık sorulan sorular